มนุษย์เรามีจิตต่างกันเป็นชั้น ๆ
คือ ที่ยังชอบใจในกาม ยังไม่หนีออกจากกาม ก็มี
ที่เบื่อกามแล้ว แต่ยังไม่เบื่อในการเกิดอีก ก็มี
ที่เบื่อการเกิด อยากดับไม่มีอะไรเหลือ ก็มี

เพราะฉะนั้น แม้ว่าจะมีการปฏิบัติเพื่อดับทุกข์เหมือนกันก็จริง
แต่ขั้นของการปฏิบัติยังต่างชั้นอยู่นั่นเอง

แนวทางของการปฏิบัติเพื่อดับทุกข์นั้น เรียกว่ามรรคมีองค์แปด
ผู้ที่ใจยังไม่ปรารถนาพระนิพพาน ยังปรารถนากามอยู่ ก็ดำเนินหนักแต่เพียงบางองค์ หรือจะทุกองค์ แต่ก็หย่อน ๆ ที่สูงขึ้นไปก็แก่กล้าขึ้นไปตามส่วน

ถ้าปรารถนาพระนิพพาน ก็แก่กล้าอย่างถึงที่สุด 
ถึงกับสละเหย้าเรือนออกรีบเร่งการบำเพ็ญโดยชีวิตที่ปราศจากเรือนที่เดียว

โดยนัยนี้ ย่อมเห็นได้ว่า ปฏิบัติธรรมมีเป็นชั้น ๆ 
โดยสรุปก็คือ ของพวกฆราวาสประเภทหนึ่ง ของบรรพชิตประเภทหนึ่ง 
แต่ก็มีแนว คือ มรรคมีองค์แปดอันเดียวกันทั้งนั้น

การปฏิบัติธรรม โดยพุทธทาสภิกขุ หน้า ๒๑

ภาพ ดงยางใหญ่ที่ริมสระนาฬิเกร์

และ ทำนบธารน้ำไหล สวนโมกขพลาราม ไชยา เมื่อวันที่ ๒๗ พค.๕๙

ด่านธารน้ำไหล ที่สวนโมกข์ไชยา ตรงที่แต่เดิมท่านอาจารย์เคยมาแช่อาบน้ำเสมอ ๆ นะครับ